مخترع دستگاه چاپ کیست؟ گوتنبرگ و داستان ماشین چاپ

در پاسخ کوتاه به این سؤال معمولاً نام یوهانس گوتنبرگ گفته می‌شه. اما دقیق‌تر اینه که گوتنبرگ مخترع تمام مفهوم چاپ نبود؛ نقش محوری او توسعه یک سیستم عملی چاپ مکانیکی با حروف متحرک فلزی در اروپای قرن پانزدهم بود.

توسعه روش گوتنبرگ در قرن پانزدهم انجام شد. معمولاً حدود دهه ۱۴۴۰ میلادی از دوره شکل‌گیری و توسعه ماشین چاپ گوتنبرگ یاد می‌شه و وجود یک فعالیت چاپی کارآمد تا میانه همان قرن مستند شده است.

انجیل مشهور گوتنبرگ در حدود ۱۴۵۴ تا ۱۴۵۵ در ماینتس چاپ شد؛ به همین دلیل نباید یک روز یا سال واحد رو به‌عنوان تاریخ قطعی و بدون اختلافِ اختراع ماشین چاپ اعلام کرد.

اهمیت گوتنبرگ بیشتر در کنار هم قرار دادن و توسعه یک سیستم کارآمد برای چاپ با حروف متحرک فلزی بود، نه اختراع تک‌تک اجزا از صفر.

• حروف متحرک فلزی و قابل استفاده دوباره
• تولید و ریخته‌گری تکرارپذیر حروف
• چاپ مبتنی بر دستگاه فشار
• چیدمان دوباره حروف برای متن‌های بعدی
• یک فرایند عملی برای تولید پی‌درپی صفحه‌ها

1. ۱

   حروف جداگانه کنار هم چیده می‌شدن تا متن یک صفحه شکل بگیره.

2. ۲

   مرکب روی سطح حروف چیده‌شده قرار می‌گرفت.

3. ۳

   کاغذ برای دریافت متن در جای مناسب گذاشته می‌شد.

4. ۴

   با اعمال فشار، مرکب و متن از حروف به کاغذ منتقل می‌شد.

5. ۵

   حروف متحرک برای صفحه یا متن بعدی دوباره چیده و استفاده می‌شدن.

ظاهر و ساختمان دقیق دستگاه اصلی گوتنبرگ به‌طور کامل مستند نشده؛ این توضیح، فرایند کلی چاپ با حروف متحرک رو ساده‌سازی می‌کنه و بازسازی دقیق دستگاه او نیست.

بله. چاپ قالبی قرن‌ها پیش از گوتنبرگ در شرق آسیا وجود داشت و فناوری حروف متحرک هم پیش از او در این منطقه به کار رفته بود.

آنچه کار گوتنبرگ رو به یک نقطه عطف تبدیل کرد، توسعه سیستم مکانیکی حروف متحرک فلزی در اروپا و اثر گسترده آن بر تولید کتاب بود؛ نه آغاز تمام تاریخ چاپ در جهان.

چون سیستم چاپ اروپایی او در قرن پانزدهم به نقطه عطف بسیار اثرگذاری برای تولید گسترده‌تر کتاب در اروپا تبدیل شد. حروف متحرک فلزی و فرایند چاپ کارآمد او، تکثیر متن رو نسبت به نسخه‌برداری دستی مقیاس‌پذیرتر و منظم‌تر کرد.

اگر منظور از «مخترع صنعت چاپ در جهان» ماشین چاپ مکانیکی با حروف متحرک در اروپاست، نام گوتنبرگ مطرح می‌شه؛ اما تاریخ چاپ جهانی قدیمی‌تر از گوتنبرگه و به یک مخترع واحد محدود نمی‌شه.

انجیل گوتنبرگ مشهورترین اثر چاپی مرتبط با اوست. منابع تاریخی معتبر، تولید آن رو حدود ۱۴۵۴ تا ۱۴۵۵ در ماینتس می‌دونن. این اثر یکی از نخستین کتاب‌های بزرگ چاپ‌شده در اروپای غربی با حروف متحرک فلزیه.

1. حروف متحرک
2. چیدمان متن
3. مرکب
4. قرار دادن کاغذ
5. اعمال فشار
6. نسخه چاپ‌شده

این نمودار فقط یک توضیح مفهومی از روند چاپه و بازسازی دقیق ماشین اصلی گوتنبرگ نیست.

اگر کوتاه بخوایم بگیم گوتنبرگ کیست، یوهانس گوتنبرگ یک صنعتگر، مخترع و چاپگر آلمانی بود که حدود سال ۱۴۰۰ میلادی متولد شد، در قرن پانزدهم در ماینتس فعالیت داشت و با توسعه چاپِ حروف متحرک فلزی در اروپا شناخته می‌شه. او در سال ۱۴۶۸ میلادی درگذشت.

سیستم چاپ گوتنبرگ کمک کرد کتاب‌ها کارآمدتر تکثیر بشن، نسخه‌های مشابه در تعداد بیشتری گردش پیدا کنن و توزیع نوشته‌ها و دانش در اروپا سرعت بگیره. چاپ پس از گوتنبرگ به‌سرعت در اروپا گسترش یافت و یکی از عوامل مهم توسعه ارتباطات نوشتاری شد؛ نه تنها علت همه دگرگونی‌های فرهنگی آن دوره.

1. حدود ۱۰۴۰ میلادی

   بی‌شنگ و استفاده از حروف متحرک در چین

2. دهه ۱۴۴۰ میلادی

   دوره توسعه روش چاپ گوتنبرگ در اروپا

3. ۱۴۵۴–۱۴۵۵ میلادی

   چاپ انجیل گوتنبرگ در ماینتس

4. ۱۴۶۸ میلادی

   درگذشت یوهانس گوتنبرگ